Tại sao cần thay xích cam cho Yamaha TTR250?
Theo thời gian, xích cam (timing chain/cam chain) trên các dòng xe Yamaha TTR250 sẽ bị mòn hoặc giãn ra. Điều này không chỉ gây ra tiếng ồn khó chịu trong động cơ mà còn ảnh hưởng đến hiệu suất vận hành. May mắn là sên cam cho dòng xe này có giá thành tương đối rẻ và quy trình thay thế cũng khá đơn giản nếu bạn có đủ dụng cụ.
Lưu ý quan trọng: Bài viết này nhằm mục đích hướng dẫn kỹ thuật. Khi can thiệp vào bên trong động cơ, bạn bắt buộc phải có sách hướng dẫn sửa chữa (workshop manual) để tra cứu chi tiết các quy trình và thông số lực siết (torque settings). Nếu bạn không tự tin về kỹ năng cơ khí, hãy tìm đến những thợ máy chuyên nghiệp để được hỗ trợ.
Chuẩn bị dụng cụ và phụ tùng
Để quá trình thay thế diễn ra suôn sẻ, bạn cần chuẩn bị:
Dụng cụ: Bộ tuýp, cờ lê lực, đầu tuýp lục giác.
Phụ tùng: Xích cam mới (mã phụ tùng Yamaha # 94591-43122) và nên chuẩn bị sẵn một gioăng nắp ly hợp mới để thay thế nếu gioăng cũ bị hỏng trong quá trình tháo lắp.
Quy trình tháo dỡ và kiểm tra
Trước tiên, hãy tháo yên xe, bình xăng và cổ ống xả. Vệ sinh sạch sẽ khu vực phía trên động cơ và xung quanh nắp ly hợp để tránh bùn đất, cát rơi vào trong máy khi mở nắp.
Tiếp theo, điều chỉnh động cơ về điểm chết trên (TDC) - lưu ý chọn vạch dấu đơn, không phải vạch dấu đôi. Tháo giá đỡ gác chân trước (không cần cũng được nếu lựa khéo, tháo ra thì thoải mái hơn), bu lông cần phanh, bu lông banjo ống dầu, nắp cam và cần khởi động như hình dưới đây:
Hãy trải báo cũ hoặc khăn sạch xung quanh khu vực làm việc để thấm dầu tràn ra khi tháo nắp ly hợp và để sắp xếp các chi tiết tháo ra một cách ngăn nắp.
Tháo các quai nhê của bình dầu giảm xóc và dịch chúng sang một bên. Lúc này, động cơ của bạn sẽ trông như thế này:
Cách nhận biết xích cam bị giãn
Một dấu hiệu cho thấy xích cam bị mòn là vạch dấu thời điểm trên nhông xích bên trái không còn song song với mặt máy. Dù độ lệch có thể nhỏ nhưng đủ để bạn cân nhắc thay thế.
Ở trạng thái lý tưởng, các vạch dấu trên nhông cam phải song song với phần đúc của mặt máy. Các đường màu xanh trong hình dưới đây minh họa vị trí của vạch dấu khi sên cam đã bị giãn:
Các bước tháo xích cam cũ
Tháo các bu lông nắp máy. Vì các bu lông có độ dài khác nhau, bạn nên đánh dấu trên một miếng bìa cứng và cắm chúng vào đúng vị trí để tránh nhầm lẫn khi lắp lại:
Nhẹ nhàng tháo nắp máy để giữ nguyên gioăng. Tiếp theo, tháo dần các bu lông và lò xo nắp ly hợp, sau đó tháo các lá côn (giữ đúng thứ tự).
Uốn phẳng vòng đệm khóa, sử dụng dụng cụ giữ ly hợp chuyên dụng để tháo đai ốc giữ nồi ly hợp:
Nồi ly hợp bên trong đôi khi bị kẹt, bạn có thể dùng dụng cụ kéo ra:
Bây giờ bạn có thể tháo các bu lông giữ thanh dẫn hướng sên cam (slipper) để tiếp cận xích:
Lời khuyên: Hãy nới lỏng bu lông tăng cam trước khi tháo bộ tăng cam vì nó có thể rất chặt và khó tháo sau đó.
Tháo phe cài giữ bánh răng truyền động bơm dầu và lấy bánh răng ra. Các chi tiết tháo ra sẽ tương tự như hình dưới:
Nhấc sên xích cũ ra khỏi nhông và kéo xuống dưới. Bạn cũng nên tháo thanh dẫn hướng ra để kiểm tra xem có bị mòn hoặc nứt tại điểm tiếp xúc với chốt tăng cam hay không:
Để kiểm tra độ giãn của xích cam, hãy đặt xích cũ song song với xích mới trên một chiếc tua vít; nếu xích cũ dài hơn, điều đó chứng tỏ nó đã bị giãn:
Quy trình lắp sên cam mới
Móc xích cam mới vào bánh răng cam dưới, sau đó dùng một sợi dây hoặc dây thép bọc nhựa kéo xích lên phía trên đầu xi-lanh:
Lắp lại thanh dẫn hướng bằng bu lông:
Tại thời điểm này, bạn nên kiểm tra và điều chỉnh khe hở xupap nếu cần. Để lồng xích cam vào các bánh răng trên, bạn có thể cần tháo nắp giữ trục cam nạp và đẩy nó về phía trước để xích vào đúng vị trí. Sau đó, hãy kiểm tra lại một lần nữa để đảm bảo trục khuỷu không bị di chuyển và vạch dấu thời điểm vẫn chính xác ở TDC.
Lắp lại bộ tăng cam
Theo hướng dẫn, bạn cần nén lò xo của bộ tăng cam trước khi lắp. Vừa nhấn chốt tăng sên vào trong, vừa dùng tua vít nhỏ xoay theo chiều kim đồng hồ để thu hồi chốt hoàn toàn:
Vì không gian hẹp, việc sử dụng một dụng cụ tự chế (như lục giác ngắn) sẽ giúp bạn dễ dàng thao tác hơn:
Giữ tua vít cố định trong khi lắp bộ tăng cam và siết 2 bu lông giữ tăng cam. Sau đó, từ từ thả tua vít để chốt lò xo đẩy ra, làm căng xích cam. Lúc này xích cam sẽ không còn độ chùng.
Kiểm tra cuối cùng và hoàn tất
Quan trọng: Trước khi lắp nắp ly hợp, hãy dùng tuýp vặn bu lông vô lăng để quay động cơ thủ công ít nhất 2 vòng toàn phần. Việc này nhằm đảm bảo không có chi tiết nào bị kẹt và mọi thứ vận hành trơn tru.
Động cơ phải quay mượt mà, không có tiếng khục hay bị khựng. Tuyệt đối không dùng củ đề (starter motor) để kiểm tra vì lực khởi động rất mạnh, nếu có sai sót về thời điểm đánh lửa, nó có thể làm cong xupap ngay lập tức.
Cuối cùng, lắp lại tất cả các chi tiết theo thứ tự ngược lại với quá trình tháo. Chúc bạn thành công!